ABD’de bir devir kapanıyor, Amerikan sistemi kendini yeniden yapılandırıyor. Daha ilk günden Donald Rumsfeld istifa etti. Ama kimse hemen, daha fazla çetin hesaplaşmalar beklemesin. Demokratlar daha ilk gece, Bush’dan Irak politikalarını değiştirmesini isteyeceklerini ilan etmiş olabilir ama fazla alternatif de öneremiyorlar. Kaldı ki hesaplarını 2008 Başkanlık seçimi için yapıyorlar ve seçmeni ürkütecek hırçınlıklara yönelmezler.

Bu seçimler gerçek bir referandumdu. Amerikalı seçmen, Bush politikalarına, özellikle Irak’ta olup bitenlere itirazını beklenenin de ötesinde sert bir şekilde dile getirdi. Zaten Bush kendi partisinden de sert eleştiriler alıyordu ve Irak konusunda söyleminde bazı oynamalar yapmıştı. Ama artık daha köklü değişikliklere gitmesi gerekiyor; kaçacak yeri kalmadı.

ABD Irak’ta tam bir batakta. Bush Irak’ın istikrarını sadece sandığa ve ordu ile polisin eğitimine daha fazla endeksleyemez. İş Rumsfeld’in istifasıyla da çözülecek gibi değil. Robert Gates’in ne gibi yenilikler getireceği önemli. Hız mı kesilecek, hız mı artırılacak? İlk işaretler Amerikan ordusunun kademeli biçimde Irak’tan çıkacağını gösteriyor. Peki sonrası? Meçhul.

11 Eylül’den bu yana kökten değişmiş olan Amerikan dış politikasında birçok noktada geriye dönüş söz konusu. Öncelikle “önleyici savaş” stratejisi geri plana itilip, önemli sorunlarda “tekyanlılık” yerine olabildiğince uluslararası uzlaşma arayışına gidilecektir. Örneğin İran’a silahlı müdahale ihtimali iyice azalmışa benziyor. BOP ya da GOKAP, adı her neyse, zaten yürümüyordu, herhalde iyice rafa kalkacaktır. Ortadoğu’da idealist “demokrasi ihracı” yerine realist “denge politikaları”na dönüşe tanık olabilir ve İsrail’in başına buyrukluğunun da bir ölçüde frenleneceğini umabiliriz.