Son yılların en kritik görüşmelerinden biri, yarım saat uzayarak 90 dakika sürdü. İlk bakışta maç tam bir dostluk havasında oynanmış ve berabere bitmişe benziyor. Ama kısa sürede görüşmenin, özellikle Bush ile Erdoğan’ın başbaşa kaldıkları bölümün ayrıntılarının sızacacağını ve tarafların birçok konuda anlaşamadıklarını öğreneceğimizi düşünüyorum. Çünkü iki lider de, özellikle Bush çok gergindi. Öncekilere kıyasla daha uzun konuşup, akılda kalacak sözler söylediler.
Öteden beri Ankara’nın çok istemese de Kuzey Irak’a sınırötesi harekat düzenlemek zorunda kalacağını savunuyordum, dün buna iyice emin olduğumu söyleyebilirim. Çünkü Oval Ofis’te Bush ile Erdoğan’ın görüşme sonrası yaptıkları açıklamaları dinlerken Türkiye’nin çok geciktirmeden Kuzey Irak’a gireceği hissine kapıldım.
Bu noktaya daha çok Erbakan’ın sözlerinden dolayı vardım. Başbakan sanki yarın operasyon olacakmış gibi konuşuyor; PKK kamplarının dağıtılması, liderlerinin yakalanması ve lojistik desteğin kesilmesinden söz ediyordu. Bu duygularla, soru bölümünde Başkan Bush’a doğrudan “Türk ordusu Kuzey Irak’a girerse tepkiniz ne olur?” diye sordum. O da, beklendiği gibi “bu varsayıma dayalı bir soru” diye başladı ve uzun uzun daha önce değinmiş olduğu “istihbarat paylaşımı”nın ve üç ülke (Türkiye, ABD, Irak) orduları arasında sürekli temasın öneminden bahsetti.
Bush’un muhtemel bir operasyona yeşil ışık yaktığını herhalde söyleyemeyiz. Ama pekala sarı bir ışık söz konusu oalbilir. Zira Washington sonunda Türkiye’de bıçağın kemiğe dayandığını anlamış durumda. Örneğin geçen yılki görüşmenin ardından PKK’nın adını bile anmamış olan Başkan Bush bu sefer PKK konusunda alışılmadık ölçüde açık, net ve vurgulu konuştu. “PKK Türkiye’nin, ABD’nin ve Irak’ın düşmanıdır” demesi yeni değil ama önemliydi. “Katillerin bulunu yakalanması” gereğinden bahsetmesi de aynen öyle.
Ayrıca Amerikan yönetimi artık Türkiye’nin sınırötesi operasyonuna her ne olursa olsun karşı çıkma noktasında değil. Ama bunun hemen olmasını, geniş bir coğrafyaya yayılıp uzun süreli olmasını istemiyorlar. Bunun için de Bush Erdoğan’a “anlık” olanları da dahil istihbarat paylaşımı önerdi. Bu, Amerikalıların PKK hakkında edindikleri bazı bilgileri zaman geçirmeden Türk tarafına vermesi ve hemen bu hedeflere operasyon düzenlemesi anlamına gelecek. Hatta Bush’un bu tür istihbaratlar vererek büyük bir harekatı engellemek istediği bile ileri sürülebilir.
Erdoğan ise gerek Bush’un yanında, gerekse ardından Ulusal Basın Kulübü’nde düzenlediği basın toplantısında bu öneriden hayli memnun olduğunu gizlemedi. Ama Başbakan’ın burada ettiği “Türkiye’nin zamana yayılan ve sonuç vermeyen mekanizma ve önerilerle daha fazla vakit kaybetmesi mümkün değil” sözlerinden, Bush’un üç ülke orduları ve Türkiye ile ABD Genelkurmay ikinci başkanları arasında kurulacağından söz ettiği mekanizmaları kastettiği sonucunu çıkarabiliriz.
Yani Amerikalılar daha önceki koordinatörlük olayı gibi yeni bazı mekanizmalar önererek, “emekli subaylara yaptıramadıklarını görevdeki üst düzey subaylara yaptırma” rüyası kuruyorlar. Ama yaptığım temaslardan hükümet ve Genelkurmay’ın bu öneriye sıcak bakmadıklarını, bunu Washington’un yeni bir zaman kazanma manevrası olarak değerlendirdiklerini gördüm.
Özetle birkaç gün içinde çok önemli gelişmeler yaşayacağa benzeriz. Ankara bir kısmı Washington’un desteğiyle, bir kısmı onayıyla, bir kısmı ondan habersiz, hatta bir kısmı da ona rağmen ciddi, somut adımlar atacak gibi.