İran’da rejim ayakta kalabilir mi?

02.03.2026 medyascope.tv

2 Mart 2026’da medyascope.tv'de yaptığım değerlendirmeyi yayına Gülden Özdemir hazırladı

Merhaba, iyi günler, iyi haftalar ve iyi sabahlar. Hâlâ sesim kötü biliyorum ama konuşmak zorundayım, anlatmak zorundayım. Çok önemli olaylar yaşanıyor, daha da yaşanacak. İran'da bir günde olanlar aslında çok tarihi öneme sahip. Ülkeyi yıllardır yöneten Ayetullah Ali Hamaney cumartesi sabahı öldürüldü. Yanında kurmayları da aile üyeleri de vardı. Saldırının her an beklendiği İran'da böyle bir olayın gerçekleşebilmiş olması tabii ki bir yanıyla İsrail ve ABD'nin istihbarat başarısı ama esas olarak da İran'daki rejimin artık birtakım şeylerle baş edemediğini de bize gösteriyor. Dün Medyascope için yazdığım yazıda şunu söyledim, dedim ki: "İran'da Hamaney'in ölümünü duyuran gözü yaşlı spiker aynı zamanda rejimin öldüğünü de ilan etti." Fakat yine dün okuduğum birçok analizde, önem verdiğim İran uzmanlarının analizlerinde rejimin öyle kolay kolay yıkılamayacağı konusunda önemli ve değerli yorumlar gördüm. Fakat ben rejimin artık ömrünü çok da fazla sürdüremeyeceği konusunda bayağı bir emin gibiyim. Tabii neye istinaden? Birazdan sıralayacağım. Fakat bir diğer husus da şu: İran'da İslam rejiminin yıkılacak olması, çözülecek olması İran'ın daha iyi bir ülke olacağı anlamına gelmiyor. İran'da İslam rejimi kötüydü ama İsrail-ABD iş birliğiyle tezgahlanacak, biçimlendirilecek yeni bir İran'ın daha iyi olacağını düşünmemek için elimizde çok neden var. Sonuçta her halükarda İran halkının kazanma şansının çok yüksek olduğunu maalesef düşünmüyorum.
Peki rejim neden ömrünü çok fazla uzatamaz? Bir kere bu saldırı demin de söylediğim gibi rejimin çok da iyi bir durumda olmadığını bize gösteriyor. Bir diğer husus ekonomik anlamda İran çok zor durumda. Zaten en son Haziran’da yaşanan olaylar da halkın ekonomik koşullara tahammül edememesinden kaynaklanmıştı. Ve bu olaylar, protestolar rejim tarafından çok acımasızca bastırılmıştı. Binlerce kişinin öldüğü söyleniyor. Ekonomisi kötü olan bir rejim aynı zamanda kendi toplumunun rızasını da üretemiyor. Yani, ‘‘hep birlikte yoksul ama gururlu bir İran yapalım’’ dese rejim, peşinden gidecek çok büyük kalabalıklar yok. Tabii ki rejimi destekleyenler var ama biliyoruz ki belli bir tarihten itibaren İran'da seçime katılım oranı çok çok düştü. İnsanlar artık rejimden bir şey beklemez haldeler. Bir diğer sorun İran'da rejimin en önemli güç kaynağı, kendi yürütmek istediği savaşları birtakım vekilleri üzerinden yürütmesiydi. Yani bu Lübnan'da Hizbullah oluyordu, Filistin'de Hamas oluyordu, Yemen'de birtakım gruplar, Afganistan'da, Pakistan'da birtakım gruplar, Irak'ta tabii ki ve Suriye'de Esad rejimini destekledi. Ve İran bu sayede, bölgede kurduğu bu ağ sayesinde kendine dokunulmasını da engelliyordu.
Fakat Haziran’daki olaylarda gördük; İsrail-ABD iş birliği ile bu İran'ın vekalet savaşını yürüten yapılar büyük ölçüde darbe yediler. Zaten ardından, öncesinde daha doğrusu, Suriye'deki rejim de devrildi. İran, Irak dışında çok fazla müttefike sahip bir ülke olma durumunda değil. Yani ona yardım edecek kimse yok. Yardım edecek kimse olmadığı gibi istese de bunları eskisi gibi finanse edebilme imkanı da yok. Bir diğer olay da İran'a yönelik uluslararası desteğin yok gibi olması. Rusya'nın, Çin'in pozisyonları tabii ki bir yere kadar önemli ama Batı'dan İran'a destek gelmiyor, gelmeyecek. Filistin'de, Gazze'de yaşananlara gösterilen Batı kamuoyu desteğini de önümüzdeki günlerde İran konusunda görebileceğimizi sanmıyorum. Çünkü bütün Batı kamuoyunun, özellikle ilerici kamuoyunun hafızasında İran rejimi çok kötü bir yere sahip. İdamlar, kadınlara yönelik engeller, yasaklar, bütün bunlar; kendi vatandaşını katleden bir rejim olması nedeniyle uluslararası destek bulması çok zor. İslam dünyasından hele hiç yok. Türkiye bile İran konusunda çok tereddütlü hareket ediyor. Körfez ülkeleri İran kendilerine saldırdığı için ve bunu bahane ederek İran'a savaş açtılar. İran şu anda girdiği savaşta yalnız başına yola devam etmek zorunda ve imkanları son derece kısıtlı. Dolayısıyla rejimin bu ısrarla, ki iddiaya göre Hamaney'in yerine daha sert ya da sertlik yanlısı birtakım kişilerin gelme ihtimali var. Eğer İran bu sert politikaları sürdürmeye çalışırsa yani bir ara yol bulmaya çalışmazsa işi çok daha zor olacak. Peki nasıl bir formül olabilir? Ne derece etkili olur bilmiyorum ama rejimin içinden bir tür yumuşak yani rejimin sert yönlerini yumuşatmaya talip olacak, bu konuda birtakım şeyler söyleyecek bir kişi ya da kişiler, ekipler ortaya çıkarsa belki İran bir ölçüde nefes alabilir. Aksi takdirde cumartesi günü yaşadıklarımızı önümüzdeki günlerde sık sık yaşayabiliriz.
İran'ın yeni yöneticileri, yeni genelkurmay başkanı, yeni dini lideri, yeni Devrim Muhafızları komutanı; bunların her biri çok ciddi istihbarat kaynakları olan ABD ve İsrail tarafından öldürülebilirler. Yerlerine yenileri gelmekte, yeni isimler bulmakta zorlanabilirler. Bir diğer husus da rejimin ömrünün uzun olmadığını düşünecek olan rejimin birtakım unsurlarının durması, terk etmesi; ülkeyi de olabilir, rejimi de olabilir ve içlerinden ABD ve İsrail'le iş birliğine kalkanlar da olabilir ki bu konuda şimdiye kadar da zaten çok ciddi iddialar dile getirildi. Dolayısıyla halkının rızasını üretmesi iyice zorlaşmış bir rejimin ayakta kalması çok zor. Hele buna bir de Kürtler, Beluçlar gibi birtakım etnik grupların, ki içlerinde silahlı olarak örgütlüler var, birtakım dış desteklerle sahaya sürülmesi halinde işin rengi iyice değişir. Dolayısıyla şu haliyle İran'da rejimin geri çekilmesi, ılımlılığa doğru yönelmesi dışında pek bir alternatifin başarılı olabileceğini sanmıyorum. Bunun da çok büyük kabul görme ihtimali olduğuna emin değilim. Sonuçta İran'ı ve İranlıları hiç de iyi günler beklemiyor. İsrail'in, ABD destekli İsrail'in bölgedeki hegemonyasının daha da güçleneceği, güçlendiği bir döneme girmek üzereyiz. Ki dünkü yazıda da bahsettim; bir sonraki hedefin Türkiye olma ihtimalini hiç yabana atmamak lazım. Evet, şimdilik burada noktalayayım.
Ve bugünün ithafı bir Japon yazara olacak: Haruki Murakami. Evet, adını söylemekte hep zorlanıyorum. Neredeyse Türkçeye çevrilmiş tüm kitaplarını okudum. 75 yaşında olan Murakami'nin en son okuduğum kitabı herhalde şu: ‘‘1Q84’’. Ama onun dışında birçok kitabı çıktı. Mesela ‘‘Sahilde Kafka’’ çok konuşuldu. Kendisi Japonya'da fazla Batı etkisinde olmakla eleştiriliyormuş ama dünya çapında herhalde şu anda en çok kabul gören Japon yazarlardan birisi ve belki de birincisi. Nobel almadı bildiğim kadarıyla; alsaydı bilirdik ve bence alması gereken çok önemli bir isim. Murakami'yi okumadıysanız mutlaka okumanızı öneririm. Kendisinin gazeteciliği de var, çevirmenliği de var. Her işe karışmış ama esas olarak romanları ve öyküleriyle bilinen, çağımızın, hem 20. yüzyılın hem 21. yüzyılın çok önemli bir ismi. Haruki Murakami'ye burada takdirlerimi belirterek bu yayını sonlandırıyorum. Sesim için tekrar özür dilerim. Söyleyeceklerim bu kadar, iyi günler.

Destek olmak ister misiniz?
Doğru haber, özgün ve özgür yorum ihtiyacı
Bugün dünyada gazeteciler birer aktivist olmaya zorlanıyor. Bu durum, kutuplaşmanın alabildiğine keskin olduğu Türkiye'de daha fazla karşımıza çıkıyor. Halbuki gazeteci, elinden geldiğince, doğru haber ile özgün ve özgür yorumla toplumun tüm kesimlerine ulaşmaya çalışmalı ve bu yolla, kutuplaşmayı artırma değil azaltmayı kendine hedef edinmeli. Devamı için

Son makaleler (10)

08.03.2026	Bağımsız Kürdistan kapıda mı?
08.03.2026	Savaş uzadıkça Türkiye için riskler artıyor
07.03.2026	İran savaşında kimi destekliyorsunuz?
06.03.2026	İran’da gözler Kürtlerin üzerinde
05.03.2026	İç cepheyi böyle mi tahkim edeceksiniz?
05.03.2026	Yeniden: Türkiye’nin Öcalan’a ihtiyacı var
03.03.2026	Hafta Başı (72): İran savaşı ne kadar sürer? Türkiye ne yapabilir?
03.03.2026	Türkiye savaşın neresinde?
02.03.2026	İran’da rejim ayakta kalabilir mi?
01.03.2026	İranlı spiker Hamaney ile birlikte rejimin de öldüğünü tüm dünyaya duyurmuş oldu

08.03.2026		Bağımsız Kürdistan kapıda mı?
22.09.2024		Ruşen Çakır nivîsî: Di benda hevdîtina Erdogan û Esed de
17.06.2023		Au pays du RAKI : Entretien avec François GEORGEON
21.03.2022		Ruşen Çakır: Laicism out, secularism in
19.08.2019		Erneute Amtsenthebung: Erdogans große Verzweiflung
05.05.2015		CHP-şi Goşaonuş Sthrateji: Xetselaşi Coxo Phri-Elişina Mualefeti
03.04.2015		Djihadisti I polzuyutsya globalizatsiey I stanovitsya yeyo jertvami. Polnıy test intervyu s jilem kepelem
10.03.2015		Aya Ankara Az Kobani Darse Ebrat Khahad Gereft?
08.03.2015		La esperada operación de Mosul: ¿Combatirá Ankara contra el Estado Islámico (de Irak y el Levante)?
18.07.2014		Ankarayi Miçin arevelki haşvehararı