Bush yönetiminin “en aklı başında ismi” olarak nitelenen, ancak Beyaz Saray’ın isteğiyle görevi bırakmak zorunda kalan eski Dışişleri Bakanı Colin Powell, biyografisinde 1 Mart tezkeresi ve Türkiye ile pazarlıkları anlattı ABD eski Genelkurmay Başkanı ve Dışişleri Bakanı Colin Powell’ın biyografisini kaleme alan Washington Post yazarı Karen de Young, “Soldier” (Asker) adlı kitapta Irak Savaşı öncesinde Türkiye ile ABD arasında yaşananları Powell’ın ifadeleriyle anlattı. Kitaba göre, ABD Başkan Yardımcısı Cheney ile Savunma Bakanı Rumsfeld, Powell’ın Irak’ın işgaline karşı olduğuna inanıyordu. Bu yüzden de Türkiye’nin tezkere konusunda ikna edilmesi için yeterli desteği vermediğini düşünüyordu. Rumsfeld, Türkiye’yi ikna için sağ kolu Wolfowitz’i Ankara’ya gönderirken Powell da onu dengelemek için yanına en güvendiği yardımcısı Grossman’ı kattı.

TÜRK DEMOKRASİSİ KIRILGAN

Irak Savaşı’nı yöneten Orgeneral Tommy Franks, Kuzey’den bir gücün de Irak’a girmesinde ısrarcıydı. Powell ise bunun gerginliklere yol açacağını düşünüyordu. Cheney ve Rumsfeld’in tam desteğini alan Org. Franks, ABD Dışişleri’ne Türkiye’den açık çek almaları için baskı yaptı. Powell’ın üst düzey bir yardımcısı ise bu durumu şu sözlerle ifade etti: “Pentagon’un ne isteyip ne istemediği konusunda kafalar epey karışıktı. Ne kadar asker, ne kadar teçhizat gerekecek belli değildi. Plan hep değişiyor, rakamlar oynuyordu. Türkleri çıldırttık.”

Türkiye’yi ikna çabaları BM kararından aylar önce başladı. Bu sırada Türkiye hem AB süreciyle uğraşıyor, hem de seçimlere hazırlanıyordu. Kasım 2002 seçimleri öncesinde Türkiye, uğrayacağı zararların tazmini için pazarlığa oturdu. Pentagon Türkler’in her istediğini kabule hazırdı. Dışişleri ise Pentagon’un, Türkiye’nin kırılgan demokrasisini tehlikeye sokmasından endişeleniyordu.

TÜRKİYE’YE 48 SAAT SÜRE

Seçimden birkaç gün sonra Cheney yardımcısına, Dışişleri’nin Türkiye ile ilgili masasını araması talimatını verdi. Cheney’in emri açıktı: “Türkiye’ye yanıt vermeleri için 48 saat verin.” Ankara’ya giden mesaja, cevabın doğrudan Cheney’in ofisine yollanması gerektiğine ilişkin not iliştirildi. Ancak Türkiye ültimatoma “Ortada henüz bir hükümet yok. Böyle bir kararı ancak Meclis alabilir. Beklemelisiniz” yanıtını verdi.